Uroda 40 plus – filtry chemiczne

Filtry chemiczne

Filtry chemiczne (organiczne) są to substancje chemiczne, które wnikają w wierzchnie warstwy naskórka, absorbują promieniowanie UV i zamieniają je na nieszkodliwą energię cieplną.

Należą one do różnych klas związków organicznych. Ich wspólną cechą jest obecność w cząsteczce licznych wiązań nienasyconych bądź też grup karbonylowych, tiokarbonylowych, indolowych, azotynowych lub azotanowych. Aby związek chemiczny mógł zostać uznany za dobry filtr anty-UV powinien spełnić szereg wymagań, m.in.:

• chronić skórę przed szerokim zakresem promieniowania UV, obejmującym zarówno UVB jak i UVA, z maksimum przypadającym na 308 nm, gdyż uznaje się, że ta długość ma największe właściwości parzące – wywołujące rumień.
• powinna być trudno lotna, a najlepiej nielotna
• nie powinna rozkładać się pod wpływem promieniowania UV, wody, potu
• powinna być bezzapachowa
• powinna być nietoksyczna, niedrażniąca i nieuczulające

Przykładami związków stosowanych jako organiczne filtry przeciwsłoneczne są:

• Kwas paraaminobenzoesowy (PABA) i jego syntetyczne pochodne
  Kwas paraaminobenzoesowy (λ maks. 283 nm), patentowany już w 1943 r., był jednym z pierwszych powszechnie używanych filtrów. Obecnie zarówno on, jak i jego pochodne są rzadko stosowane, gdyż mogą powodować reakcje fototoksyczne.
• Pochodne kwasu cynamonowego
  Związki te zastąpiły w znacznym stopniu PABA i jego pochodne. Parsol MCX (ester 2-etoksylowy kwasu 4-metoksycynamonowego) jest obecnie najczęściej stosowanym filtrem UVB, jednak ma on słabsze właściwości ochronne niż pochodne PABA. W związku z tym, aby osiągnąć wyższe wartości współczynnika ochrony przeciwsłonecznej, stosowany jest w połączeniu z innymi filtrami (np. Parsol HS, Parsol 1789). Wadą pochodnych kwasu cynamonowego jest brak fotostabilności, co oznacza, że mogą się one rozkładać pod wpływem promieniowania UV.
• Benzofenony
  Najczęściej uzywanym filtrem z tej gupy jest Benzofenon-3 (Uvinul M40, Oxybenzone). Ma on zdolność absorbowania promieniowania z zakresu UVB, a także UVA II. Zwiększa on współczynnik ochrony przeciwsłonecznej w kombinacji z innymi filtrami.
• Pochodne kwasu salicylowego
  Wykazują słabe właściwości ochronne przeciw promieniowaniu UVB. W związku z tym, mimo, że są znane od dawna i nie powodują podrażnień, wyparte zostały przez filtry o lepszych właściwościach fotoochronnych, takich jak pochodne kwasu cynamonowego.
  
• Pochodne benzoilometanu
  Przykładem filtru z tej grupy jest butylometoksydibenzoilometan, czyli Parsol 1789, od dawna stosowany w preparatach przeciwsłonecznych w Europie. Jest to jednym z najbardziej efektywnych filtrów anty-UVA, o silnej zdolności absorbowania promieniowania z zakresu UVA I. Jego wadą jest to, że może ulegać rozpadowi pod wpływem promieniowania UV.
• Pochodne kamfory
  Ta grupa związków nie została zaakceptowana do używania w USA przez amerykańską FDA (Food and Drug Administration), jednak w Europie stosuje się kilka pochodnych kamfory, najczęściej 4-metylobenzylidenokamforę, która w umiarkowanym stopniu absorbuje promieniowanie w zakresie UVB.
• Pochodne kwasu antranilowego
  Związki te chronią głównie przed UVA II i umiarkowanie przed UVB . Są jednak mniej skuteczne niż benzofenony i dlatego rzadziej używane.

Filtry chemiczne chronią zarówno przed promieniowaniem UVB (i jest to największa grupa), jak również przed UVA I i UVA II. Zwykle mają skomplikowane chemiczne nazwy i trudniej je zapamiętać, jednak warto przyswoić nazwy co najmniej kilku z nich, gdyż to pozwoli nam właściwie dobrać najskuteczniejszy preparat z filtrami.

Filtry chemiczne anty-UVB

Największą grupą filtrów chemicznych są substancje chroniące przed promieniowaniem UVB. Najczęściej w preparatach przeciwsłonecznych stosowane są:

• Ethylhexyl Methoxycinnamate, inaczej Octyl Methoxycinnamate, nazwa handlowa: Parsol MCX, Octinoxate, Uvinul MC
  Jest to jeden z najczęściej stosowanych filtrów, często obecny także w kremach pielęgnacyjnych i produktach do makijażu. Często występuje w połączeniu z innym filtrem chemicznym Oxybenzone (Benzophenone-3) i z dwutlenkiem tytanu.
• Octyl Salicylate, inaczej Octisalate lub Ethylhexyl Salicylate
  
• 4-Methylbenzylidene Camphor, inaczej 4-metylobenzylidenokamfora, nazwa handlowa: 4-MBC, Eusolex 6300, Parsol 5000, Uvinul MBC 95, Enzacamene lub Neo Heliopan MBC
  Filtr należy do wspomnianych wyżej pochodnych kamfory, nie został zaakceptowany do używania w USA. W Europie jest używany, często służy do stabilizacji Parsolu 1789. Jeśli jednak w składzie kremu znajduje się Octyl methoxycinnamate, sam 4-Methylbenzylidene Camphor okazuje się nie wystarczający.

Filtry chemiczne anty-UVB i anty-UVA II

Popularne filtry chemiczne chroniące przed UVB oraz w niewielkim stopniu przed UVA (przed falami krótkimi  UVA II):

• Octocrylene, nazwa handlowa: Neo Heliopan 303
  Chroni przed UVB i UVA II (290 do 350 nm). Fotostabilny filtr chemiczny, używany także do stabilizowania innych filtrów od fotodegradacji – mieszanka 10% octocrylene + 3% avobenzone jest najskuteczniejsza do stabilizacji Parsolu 1789.
• Benzophenone-3, inaczej Oxybenzone, nazwa handlowa: Uvinul M40
  To popularny filtr chemiczny należący do grupy tzw. Benzofenonów (Benzophenons). Należą do nich, prócz Oxybenzone, także Dioxybenzone (Benzophenone-8), Sulisobenzone (Benzophenone- 4 lub Eusolex 4360) i różne rodzaje filtrów Esuolex (+ określony numer), np. Eusolex 6300. Benzofenony skutecznie chronią przed promieniami UVB, a przed UVA II tylko w granicach 10%. Powinny zatem występować razem z innymi filtrami chroniącymi skuteczniej przed całym zakresem UVA. Jeśli w preparacie przeciwsłonecznym jedynym filtrem chroniącym przed UVA jest jeden z benzofenonów, możemy sobie go darować, gdyż nie stanowi on wystarczającej ochrony.
  Sam Oxybenzone (Benzophenone-3) ma złą sławę, gdyż może działać alergizująco, co objawia się pieczeniem, szczypaniem skóry, lekkim zaczerwienieniem lub drobną wysypką. Unia Europejska wymaga, aby produkty zawierające ten filtr były specjalnie oznakowane informacją “contains Oxybenzone”, czyli “zawiera Oxybenzone”.
• Ethylhexyl Dimethyl PABA, nazwa handlowa: Eusolex 6007 (Padimate O), Padimate A – filtry te to wspomniane już wyżej pochodne kwasu paraaminobenzoesowy, wycofywane obecnie z użycia z powodu potwierdzonej badaniami naukowymi zdolności wnikania wewnątrz organizmu i silnych właściwości alergizujących. Lepiej go unikać, choć pewnie obecnie żaden producent już go nie stosuje. Jeszcze jakiś czas temu można było spotkać na opakowaniach preparatów z filtrami informację “nie zawiera PABA”. Teraz taka informacja jest rzadkością, z tego względu, że już się go nie stosuje. Jednak zawsze warto sprawdzić skład INCI czy przypadkiem nasz krem rzeczywiście jest wolny od tej niekorzystnej dla nas substancji.

Filtry chemiczne anty-UVA

I ostatnia, najbardziej interesująca nas grupa filtrów chemicznych, chroniących przed szkodliwym promieniowaniem UVA – zarówno UVA II jak i UVA I:

• Terephthalylidene Dicamphor Sulfonic Acid, nazwa handlowa: Mexoryl SX, w USA: Ecamsule – fotostabilny filtr chemiczny opatentowany przez L’oreal, występujący wyłącznie w produktach firm należących do tego koncernu. Jest to substancja rozpuszczalna w wodzie, chroni zarówno przed promieniowaniem UVB i UVA, najskuteczniej przed całym zakresem UVA II i częściowo przed falami długimi UVA I.
• Drometrizole Trisiloxane, nazwa handlowa: Mexoryl XL – ulepszona wersja Mexorylu SX. Jest to substancja rozpszczalna w tłuszczach, chroniąca lepiej niż poprzednik przed promieniowaniem UVA I, także fotostabilna.
  Obydwa filtry Mexoryl rzadko są stosowane samodzielnie, zwykle łączy się je z innymi filtrami, gdyż dzięki synergii uzyskuje się pełną ochronę przed promieniowaniem UV, ale także lepszą – lżejszą konsystencję preparatu.
• Methylene Bis-Benzotriazolyl Tetramethylbutylphenol, nazwa handlowa: Tinosorb M, w USA: Bisoctrizole – związek chemiczny opatentowany przez firmę CIBA Specialty Chemicals Corporation. Jest to specyficzny rodzaj filtru, który ma postać mikronizowanego filtru chemicznego, dzięki czemu łączy w sobie właściwości filtra chemicznego i fizycznego. Pochłania promieniowanie UV, jak wszystkie filtry chemiczne, a mikronizowana struktura sprawia, że jednocześnie rozprasza i odbija promienie słoneczne tak jak filtry fizyczne. Chroni przed UVB jak i UVA.
  Tinosorb M jest substancją rozpuszczalną w tłuszczach, ale dzięki mikronizacji i małym rozmiarom cząsteczek (200 nm) rozprasza się także w fazie wodnej kosmetyku. Sprawdza się przez to zarówno w emulsjach typu olej w wodzie (cząsteczki tłuszczu umieszczone są wewnątrz cząsteczek wody, co daje lżejszą, nawilżającą konsystencję), jak i w emulsjach typu woda w oleju (cząsteczki wody umieszczone są wewnątrz oleju, co sprawia, że preparat mocno natłuszcza suchą i wrażliwą cerę, ale wolno się wchłania i pozostawia tłustą warstwę na skórze).
  Jest bardzo fotostabilny, często używany razem z innymi filtrami, aby podwyższyć ich stabilność oraz skuteczność (np. z Avobenzone, czyli Parsolem 1789). Z kolei z połączeniu z filtrem anty-UVB Octyl Methoxycinnamate (Ethylhexyl Methoxycinnamate), Tinosorb M podwyższa wartość faktora SPF preparatu. Dzięki takiej synergii możliwe jest uzyskanie mniej tłustych preparatów o wysokim stopniu ochrony.
• Bis-ethylhexyloxyphenol methoxyphenyl triazine, nazwa handlowa: Tinosorb S, w USA: Bemotrizinol – substancja rozpuszczalna w tłuszczach, podobnie jak Tinosorb M chroniąca zarówno przed promieniowaniem UVB, jak i UVA i również bardzo fotostabilna.
  Tinosorb S, tak jak Tinosrob M, ma zdolność podwyższania faktora SPF, dlatego stosuje się go łącznie z innymi filtrami uzyskując wyższą ochronę przy dodaniu do preparatu mniejszej ilości filtrów. I podobnie jak Tinosorb M poprawia stabilność innych filtrów, m.in. Parsolu 1789.
• Butyl Methoxydibenzoylmethane, nazwa handlowa: Parsol 1789, w USA: Avobenzone – filtr chemiczny chroniący w pełnym zakresie przed UVA – zarówno UVA II jak i UVA I. Ponieważ nie daje ochrony przed promieniowaniem UVB występuje w preparatach przeciwsłonecznych zawsze w towarzystwie innych filtrów chemicznych i/lub mineralnych. Jest filtrem o niskiej fotostabilności. Traci na skuteczności wraz z upływem czasu, a także w obecności filtrów mineralnych (fizycznych) – dwutlenku tytanu i tlenku żelaza, przez co jest łatwo destabilizowany przez kosmetyki do makijażu – fluidy, pudry do twarzy. Można zapobiec fotodegradacji Parsolu 1789 poprzez użycie w preparacie substancji stabilizujących filtr – warto zatem sprawdzić czy w składzie INCI preparatu współwystępuje jedna z poniższych substancji:
  • Tinosorb S (w USA Bemotrizinol, nazwa INCI: Bis-Ethylhexyloxyphenol Methoxyphenyl Triazine)
  • Tinosorb M (w USA Bisoctrizole, nazwa INCI: Methylene Bis-Benzotriazolyl Tetramethylbutylphenol)
  • Mexoryl SX (w USA Ecamsule, nazwa INCI: Terephthalylidene Dicamphor Sulfonic Acid)
  • Mexoryl XL (nazwa INCI: Drometrizole Trisiloxane)
  • 4-Methylbenzilidene Camphor (w USA: Enzacamene)
    filtr anty UVB, jak wspomniałam wyżej nie wystarcza do stabilizacji Parsolu 1789, jeśli w składzie znajduje się także inny filtr anty UVB – Octyl methoxycinnamate
  • Octocrylene
    najskuteczniejsza jest mieszanka 10% Octocrylene + 3% Parsol 1789
  • Butyloctyl Salicylate
  • Hexadecyl Benzoate
  • Butyloctyl Benzoate
  • Corapan TQ (nazwa INCI: Diethylhexyl 2,6-Naphthalate)
  • Parsol SLX (nazwa INCI: Polysilicone-15)
  • Oxynex ST (nazwa INCI: Diethylhexyl Syringylidene Malonate)
  • Polycrylene (nazwa INCI: Polyester-8)
  • SolaStay S1 (nazwa INCI: Ethylhexyl Methoxycrylene)
• Diethylamino Hydroxybenzoyl Hexyl Benzoate, nazwa handlowa: Uvinul A Plus – rzadko dotychczas spotykany fotostabilny filtr chemiczny, będący produktem niemieckiego giganta chemicznego BASF. Można go spotkać głównie w produktach Johnson&Johnson, a w Polsce w produktach firmy Soraya. Pochłania promieniowanie UVA w pełnym zakresie, do 400 nm, przy tym znacznie redukuje powstawanie wolnych rodników w skórze. Dużą zaletą tej substancji jest to, że można go znakomicie łączyć z innymi składnikami kosmetycznymi bez niekorzystnych skutków ubocznych.
• Disodium Phenyl Dibenzimidazole Tetrasulfonate, nazwa handlowa: Neo Heliopan AP, w USA: Bisdisulizole Disodium – produkt firmy Symrise.

Filtry chemiczne – zalety

• Nie barwią skóry tak, jak to robią filtry mineralne
• Mają lżejszą konsystencję, dobrze się wchłaniają i nie pozostawiają tłustej warstwy na powierzchni skóry

Filtry chemiczne – wady

• Działają silnie na skórę, obciążają ją, wysuszają i mogą podrażniać – szczególnie osoby o wrażliwej cerze mogą po użyciu czuć szczypanie lub pieczenie.
• Mogą barwić tkaniny, a włókna sztuczne – trwale.
• Niektóre z nich tracą na skuteczności wraz z upływem czasu (głównie Parsol 1789)

Jakiś czas temu głośno było o szkodliwości filtrów chemicznych, o ich niekorzystnym wpływie na równowagę hormonalną w organizmie czy o ich wiązaniu się do DNA. Nadal można spotkać się z tego typu rewelacjami, jednak – po szczegółowej lekturze tych doniesień – okazuje się, że sposób przeprowadzania tych badań nie pozwala na wyciągnięcie tak daleko idących wniosków. Większość z badań prowadzona jest w specyficznych warunkach – np. poprzez dodawanie filtrów do karmy szczurów i ryb, mieszanie w probówce jednego z filtrów ze spermą śledzi lub stosując dawki kilkaset razy wyższe niż te, które są zalecane dla skutecznej ochrony przed promieniowaniem UV. Trudno przenieść wyniki tych badań na człowieka, stosującego preparat z filtrami zewnętrznie, bezpośrednio na skórę.

Wg informacji znalezionych w sieci, nie ma takich badań, które w jednoznaczny sposób potwierdzają szkodliwość działania filtrów chemicznych na człowieka aplikującego krem z filtrem na skórę, natomiast istnieją niepodważalne badania stwierdzające korzyści płynące ze stosowania filtrów oraz niekorzystne efekty promieniowania słonecznego na ludzki organizm.

Dwa ze stosowanych dotychczas filtrów chemicznych, o których wspominałam wyżej, rzeczywiście uznano za szkodliwe. Jeden z nich – silnie alergizujący PABA – został wycofany z użycia, a drugi – Benzophenon-3 (Oxybenzone), który może działać uczulająco – nadal bywa stosowany, jednak zgodnie z zaleceniami EU, producenci powinni informować o jego obecności na opakowaniu preparatu.

Wybrane produkty z filtrami chemicznymi

Produktów z filtrami chemicznymi jest na rynku tak wiele, że ciężko wybrać do jednego zestawienia kilka najlepszych / najskuteczniejszych. Dlatego przedstawię tylko dwa – moje absolutnie ulubione, must-have, z którymi się ostatnio nie rozstaję.

[column size=”one-half”]

ANTHELIOS SPF 50+ LEKKI FLUID

[/column]

[column size=”one-half” last=”true”]Skład INCI:
AQUA / WATER, ISODODECANE, ISONONYL ISONONANOATE, ALCOHOL DENAT., DICAPRYLYL CARBONATE, CYCLOHEXASILOXANE, OCTOCRYLENE, TITANIUM DIOXIDE, ISOCETYL STEARATE, GLYCERIN, BUTYL METHOXYDIBENZOYLMETHANE, STYRENE/ACRYLATES COPOLYMER[/column]

[column size=”one-half”]

Vichy, CAPITAL SOLEIL MATUJĄCA EMULSJA DO TWARZY SPF 50

[/column]
[column size=”one-half” last=”true”]Skład INCI:
Water, Homosalate, Silica, Ethylhexyl Salicylate, Ethylhexyl Triazone, C12−15 Alkyl Benzoate, Bis−Ethylhexyloxyphenol Methoxyphenyl Triazine, Drometrizole Trisiloxane, Butyl Methoxydibenzoylmethane, Aluminum Starch Octenylsuccinate, Octocrylene, Glycerin, Pentylene Glycol, Styrene/Acrylates Copolymer, Potassium Cetyl Phosphate, Parfum, Caprylyl Methicone, Acrylates/C10−30 Alkyl Acrylate Crosspolymer, Aluminum Hydroxide, Caprylyl Glycol, Cinnamomum Cassia Bark Extract, Dimethicone, Disodium EDTA, Inulin Lauryl Carbamate, PEG−8 Laurate, Phenoxyethanol, Poterium Officinale roqt Extract, Stearic Acid, Stearyl Alcohol, Terephthalylidene Dicamphor Sulfonic Acid, Titanium Dioxide, Tocopherol, Triethanolamine, Xanthan Gum, Zingiber Officinale Root Extract / Ginger Root Extract[/column]

Źródło:

• KosmetykaProfesjonalna.pl
• MediWeb.pl
• pinezka.pl